Các dữ liệu thực tiễn sẽ không thay đổi được điều này - các chuyên gia nói về cách chống lại cuộc khủng hoảng thông tin sai lệch của Mỹ

Các dữ liệu thực tiễn sẽ không thay đổi được điều này – các chuyên gia nói về cách chống lại cuộc khủng hoảng thông tin sai lệch của Mỹ

Các dữ liệu thực tiễn sẽ không thay đổi được điều này - các chuyên gia nói về cách chống lại cuộc khủng hoảng thông tin sai lệch của Mỹ
“Sẽ như thế nào nếu chúng ta không có chung nhận thức về thực tế?” Minh họa: Nico Krijno / The Guardian

Những tuyên bố sai lầm của Trump về cuộc bầu cử và coronavirus đang tạo ra ảnh hưởng nguy hiểm. Liệu sự chia cắt có thể được hàn gắn?

Đầu năm 2021, hàng triệu người Mỹ dường như không đồng tình về một trong những dữ liệu thực tiễn cơ bản nhất của nền dân chủ của họ rằng Joe Biden đã thắng cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.

Các nhà nghiên cứu thông tin sai lệch cho biết, hậu quả của những tuyên bố lặp đi lặp lại, vô căn cứ của Donald Trump về việc gian lận cử tri sẽ nổi lên nhiều đợt ngay cả khi Trump trao lại quyền lực và rời Nhà Trắng. Họ cảnh báo rằng không có cách nào giúp nhanh chóng hay dễ dàng khắc phục cuộc khủng hoảng này. Bởi khi đối phó với thông tin sai lệch, thì chỉ nhắc lại các dữ liệu thực tiễn sẽ không thay đổi được suy nghĩ của bất kỳ ai.

Trước mắt, những tuyên bố sai trái của Trump về gian lận bầu cử đã làm tê liệt khả năng đối phó với đại dịch coronavirus của Biden. Giáo sư về truyền thông tại Đại học Syracuse – Whitney Phillips cho biết, “Nếu chỉ có 20% dân số nói, “Ông không phải là tổng thống của tôi, nên tôi càng chống lại việc đeo mặt nạ” hoặc “Tôi sẽ tiếp tục tiệc tùng vào các ngày lễ”, thì điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ càng ít có khả năng kiểm soát được đại dịch”.

Về lâu dài, những câu nói sai của tổng thống cũng có thể làm suy giảm khả năng điều hành tổng thể của Biden, cũng giống như thuyết âm mưu phân biệt chủng tộc “birther” (một tuyên bố sai lầm khác được Trump lan truyền) đã khiến gia tăng sự phản kháng chính trị đối với nhiệm kỳ tổng thống của Barack Obama. Và thiệt hại đối với niềm tin cơ bản của người Mỹ vào nền dân chủ của họ có thể vượt xa ngoài chính trị bầu cử.

“Sẽ như thế nào nếu chúng ta không có chung nhận thức về thực tế?” Claire Wardle, giám đốc điều hành của First Draft – một nhóm nghiên cứu và chống thông tin sai lệch cho biết. “Chúng tôi đã thấy nhiều thuyết âm mưu đang trở nên phổ biến với đại chúng. Ngày càng có nhiều người không tin vào cơ sở hạ tầng quan trọng của xã hội. Niềm tin của họ chấm dứt ở đâu? “

Bằng cách nào mà chúng ta lại rơi vào hoàn cảnh này?

Wardle nhận định, cuộc khủng hoảng thông tin sai lệch hiện tại của Mỹ là đỉnh điểm của hơn hai thập kỷ ô nhiễm hệ sinh thái thông tin của nước này. Việc lan truyền thông tin sai lệch trên phương tiện truyền thông xã hội là một phần của câu chuyện đó, bên cạnh sự gia tăng của các phương tiện truyền thông cánh hữu thay thế, sự thiếu đầu tư vào truyền thông đại chúng, sự sụp đổ của các hãng thông tấn địa phương và việc thay thế các tờ báo địa phương bị đóng cửa bằng các kênh truyền thông trực tuyến đậm tính đảng phái (hyper-partisan).

“Sự phân mảnh nghiêm trọng” này của hệ sinh thái truyền thông Mỹ thể hiện một sự tương phản hoàn toàn với chẳng hạn như nước Anh. Theo số liệu thống kê chính thức, trong một số tuần xảy ra đại dịch, có 94% dân số trưởng thành ở Anh, bao gồm 86% người trẻ tuổi, theo dõi BBC – một đài truyền hình được tài trợ công khai.

Theo Wardle, cánh tả và cánh hữu ở Mỹ không chỉ có các bộ phận truyền thông khác nhau cho các đối tượng khác nhau: mà hai lề cũng đã phát triển các mô hình chia sẻ thông tin riêng biệt. Các phương tiện truyền thông đại chúng vẫn tuân theo mô hình truyền thống phát sóng từ trên xuống: một nguồn có thẩm quyền sản xuất tin tức và phân phối đến người tiêu dùng. Mặt khác, hệ sinh thái truyền thông cánh hữu được phát triển thông qua đài radio và hoạt động như một mạng lưới các nhân vật truyền thông tương tác với nhau hay “một cộng đồng kể chuyện cho cộng đồng của chính họ”, Wardle nói.

Trump đã xây dựng dựa trên cơ sở đó, hay chính là mô hình “thông tin sai lệch có sự tham gia” (participatory misinformation) mà giáo sư Đại học Washington nghiên cứu về thông tin sai lệch Kate Starbird đề cập trên Twitter.

Các dữ liệu thực tiễn sẽ không thay đổi được điều này - các chuyên gia nói về cách chống lại cuộc khủng hoảng thông tin sai lệch của Mỹ
Những tuyên bố sai lầm của Trump về gian lận bầu cử đã làm suy giảm khả năng đối phó đại dịch coronavirus của Biden. Ảnh: Drew Angerer / Getty Images

“Trump không chỉ khiến khán giả của mình dễ dàng tiếp thu những câu chuyện xuyên tạc về gian lận cử tri, mà còn truyền cảm hứng cho họ để tạo ra chúng… và sau đó lặp lại các tuyên bố sai lệch đó”, cô viết.

Starbird lập luận rằng thông tin sai lệch có sự tham gia có thể trở nên “chặt chẽ hơn” và hiệu quả hơn so với “việc tuyên truyền từ trên xuống”; một phần là do “sự củng cố tích cực” của phe ủng hộ Trump khi thấy “những phát hiện của họ được lặp lại bởi các phương tiện truyền thông và những chính khách”.

Khi nền tảng của các công ty truyền thông trở thành môi trường lý tưởng cho việc sản xuất và kiếm tiền từ thông tin sai lệch có sự tham gia, thì các công ty đã chậm chạp trong việc ngăn chặn sự lan truyền của nó.

Các công ty như Twitter và Facebook đã không bắt đầu gắn mác cảnh cáo cho những tuyên bố gian lận bỏ phiếu sai lầm của Trump cho đến sát ngày bầu cử. Thậm chí sau đó, chỉ một số ít tweet của Trump bị cảnh cáo (Wardle lưu ý), trong khi Trump đã viết hàng chục tweet khác tương tự và các phương tiện truyền thông tiếp tục đưa tin về chúng, góp phần tạo ra một câu chuyện tầm quốc gia mạnh mẽ về gian lận bất chấp những nỗ lực kiểm chứng.

Quyết định của các nền tảng truyền thông xã hội khi chặn một số thông tin sai lệch của Trump ngay trước một cuộc bầu cử cũng có thể gây ra những hậu quả chính trị tai hại. Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Truyền thông, Chính trị và Chính sách Công Shorenstein của Harvard – Joan Donovan cho biết: “Họ đã mất quá nhiều thời gian cho từ chối kiểm duyệt nội dung đến nỗi những gì họ đang làm bây giờ khá giống kiểu kiểm duyệt tồi tệ nhất. Nếu họ đã làm điều đó trong nhiều năm trước thì đã không quá sốc.”

Một cách tiếp cận mới?

Sự lan truyền chóng mặt của những lời nói dối trong cuộc bầu cử của Trump nên là một “lời cảnh tỉnh” cho “những người có thiện chí” – nhóm người nghĩ rằng thông tin sai lệch có thể được khắc phục bằng cách cung cấp “thông tin chất lượng hơn”, thế chẳng khác gì khuyên mọi người nên ăn “nhiều rau chân vịt thay vì sô cô la”, Wardle – người đã thực hiện các buổi đào tạo cho các nhà báo về cách hiểu và đối phó với thông tin sai lệch – cho biết.

Wardle phát biểu, “Chúng ta có quan hệ về mặt cảm xúc với thông tin. Mối quan hệ này không có chỗ cho lý trí”. Thế nhưng, những người làm việc trong “môi trường thông tin chất lượng” (một thuật ngữ của Wardle dành cho các nhà báo, nhà khoa học, nhà nghiên cứu và người kiểm tra dữ kiện) vẫn thường hàng động như thể việc xử lý thông tin về cơ bản là lý trí, thay vì bị ràng buộc sâu sắc với cảm xúc và cách thể hiện danh tính.

Theo Wardle, quan trọng là phải hiểu cách mọi người xử lý thông tin qua toàn bộ câu chuyện chứ không phải các mẩu dữ liệu thực tiễn cá nhân. Nỗ lực chống lại thông tin sai lệch bằng kiểm tra dữ liệu hoặc bóc mẽ những tuyên bố sai lệch của cá nhân thì chỉ biến thành trò đập chuột vô tận, không có kết quả.

Hãy xem tiêu đề biểu ngữ của tờ New York Times một tuần sau cuộc bầu cử: “Các quan chức bầu cử trên toàn quốc không tìm thấy bằng chứng gian lận”. Bài báo dẫn lời các quan chức bầu cử của cả hai đảng chính trị ở hàng chục bang.

Giáo sư truyền thông Phillips nói báo cáo đó dù có giá trị thì vẫn không có khả năng thay đổi nhiều tâm trí.

Theo giáo sư, “đa phần dân số khi thấy từ “quan chức bầu cử” thì trong não họ thực sự giải mã thành phe chủ nghĩa tự do và chống Trump. Nếu đã không sẵn sàng tin tưởng các tổ chức thì còn ai quan tâm các quan chức bầu cử đang nói gì, bởi vì họ đều tham nhũng và cùng thuyền với Biden và các phương tiện truyền thông tin tức giả”.

Cô bổ sung: “Sự thôi thúc đưa ra dữ liệu thực tiễn về những vấn đề này rất mãnh liệt và điều đó có thể hiểu được. Nhưng chỉ đơn giản nói các dữ liệu thực tiễn là gì sẽ không thuyết phục được những tâm trí chưa cởi mở”.

Phó giáo sư Đại học North Carolina Chapel Hill, nhà nghiên cứu chính trị và truyền thông xã hội Deen Freelon cho biết thêm, các thuyết âm mưu nói riêng có xu hướng không quá đón nhận việc làm sai lệch các phát biểu của chúng. “Hầu hết mọi bằng chứng hoặc dữ liệu thực tiễn mới đều có thể bị chuyển đổi thành quan điểm của thuyết âm mưu.”

Ông bổ sung, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng thông tin sai lệch và các thuyết âm mưu thường gắn bó sâu sắc với định kiến ​​và hận thù chủng tộc. Một số thông tin sai lệch nguy hiểm nhất của năm nay rõ ràng bị ảnh hưởng bởi quan điểm về chủng tộc của người Mỹ da trắng, ví dụ như mức độ nghiêm trọng của đại dịch coronavirus (số người Mỹ da đen tử vong một cách áp đảo) và việc Trump được cho là thắng cử (dựa trên lập luận rằng các phiếu bầu ở các thành phố có người da đen chiếm đa số là gian lận và không nên được tính).

Freelon nói rằng, không phải ngẫu nhiên mà một số người coi Covid là một sự huyền bí thì cũng đang cho rằng các phiếu bầu của người da đen là bất hợp pháp.

“Phần lớn đất nước đã bị chi phối”

Các chuyên gia cho biết, mặc dù có thể tương tác với những người tin mù quáng vào những lời tường thuật sai lầm và đôi khi thay đổi ý kiến, nhưng việc này chỉ thành công nhất trên cơ sở cá nhân, với những người hiểu rõ về nhau.

Phillips nhận định, sẽ rất hữu ích nếu bạn hiểu được khung cơ bản để nhìn nhận thế giới của ai đó (bao gồm cả những người mà được xem là “người tốt” và “kẻ xấu”) để hiểu loại thông tin bổ sung nào có thể ảnh hưởng đến họ.

Freelon thêm vào, “Điều khác khiến mọi người tiếp tục điều này – thật ngô nghê – là tình yêu. Đó là những người yêu thương bạn, gia đình bạn, những người sẵn sàng tương tác”.

Nhưng thông tin sai lệch cũng được duy trì bởi các mối quan hệ cá nhân.

Freelon nhận định, “gần như tất cả các thuyết âm mưu đều được chống lưng bởi các kết nối và ràng buộc xã hội. Không phải chỉ có một người đơn phương độc mã theo dõi nó mà là cả một mạng lưới những người ủng hộ niềm tin của nhau. Rời khỏi nhóm thì nghĩa nhẹ nhất là phản bội những người bạn đó và cắt đứt những mối quan hệ xã hội đó”.

Có những rào cản cảm xúc khác đối với những người thay đổi suy nghĩ của họ.

Shafiqah Hudson, một tác giả và nhà nghiên cứu các chiến dịch thông tin sai lệch trực tuyến, cho biết: “Không ai ở bất cứ đâu thích cảm giác mình bị gạt. Chúng tôi sẽ chiến đấu hết sức để tránh cảm giác ngu ngốc. Đó là lý do tại sao bạn thấy mọi người quyết tâm hơn. Không ai muốn cảm thấy bản thân bị chi phối, nhưng phần lớn đất nước đã thực sự bị chi phối. “

Trong khi các mối quan hệ cá nhân có thể giúp chống lại thông tin sai lệch, thì nhiều người Mỹ đã đơn giản từ bỏ việc cố gắng xử lý các niềm tin sai lầm của người thân.

Ward cho biết, trong những ngày nghỉ lễ ở Mỹ, “mọi người đang tắt tiếng các ông chú của họ [trên mạng xã hội] hoặc từ chối nói chuyện với mẹ”.

“Tôi lo lắng,” cô nói. “Nếu bạn có hai nhận thức khác nhau về thực tế, với hai nhóm tác nhân khác nhau mà trong đó không ai tin tưởng hay mở lòng để lắng nghe đối phương, thì đó không phải là cách vận hành của dân chủ”.

Nguồn: The Guardian

Hải Anh dịch

https://thebookhunter.org/portfolio-item/nuoc-my-chuyen-chua-ke/
Share:

Add comment: