Giáo dục thay thế: Tự do để học, tự do để trưởng thành

Trong nhiều thế kỷ, trường học được xem là con đường gần như duy nhất để con người tiếp cận tri thức. Nhưng càng bước vào thế kỷ XXI, khi thế giới thay đổi với tốc độ chưa từng có, một câu hỏi ngày càng được đặt ra nhiều hơn: liệu giáo dục có nhất thiết phải đồng nghĩa với trường học?

John Holt – một trong những nhà tư tưởng có ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào giáo dục thay thế trên thế giới – từng chỉ ra rằng trẻ em vốn có khả năng học hỏi một cách tự nhiên. Điều khiến việc học trở nên khó khăn không phải là bản thân tri thức, mà là khi việc học bị biến thành sự ép buộc, cạnh tranh và phục tùng. Từ những quan sát đó, ông mở ra một cách nhìn hoàn toàn khác về giáo dục: tự do không phải là phần thưởng sau khi học xong, mà chính là điều kiện để việc học thực sự diễn ra. Tinh thần ấy được Book Hunter giới thiệu tới độc giả Việt Nam thông qua các tác phẩm như Trẻ em học như thế nào, Thay vì giáo dục và mới đây là Tự do và hơn thế nữa, góp phần mở rộng đối thoại về giáo dục khai phóng, giáo dục tự do và các mô hình học tập thay thế.

Ngày nay, giáo dục thay thế không còn là một hiện tượng bên lề. Từ homeschooling, unschooling, Montessori, Waldorf đến những mô hình trường học dân chủ, hàng triệu gia đình và cộng đồng giáo dục trên thế giới đang thử nghiệm những cách học đặt người học làm trung tâm, coi trọng năng lực tự khám phá, trải nghiệm và phát triển cá nhân thay vì chỉ đo lường thành tích. Điều đáng chú ý là đây không phải xu hướng phủ nhận trường học, mà là nỗ lực trả lại cho giáo dục bản chất của nó: giúp con người học cách tư duy, học cách sống và học cách trở thành chính mình.

Trong bối cảnh Việt Nam đang chứng kiến nhiều chuyển dịch về nhu cầu học tập, sự phát triển của các trường học độc lập, các cộng đồng homeschooling, các trung tâm giáo dục trải nghiệm và những mô hình học tập linh hoạt hơn, liệu đây có phải là thời điểm để giáo dục thay thế có thêm không gian phát triển? Giáo dục tự do có thể được thực hành như thế nào trong một lớp học? Và trong chính mỗi gia đình, cha mẹ có thể đồng hành cùng con ra sao để nuôi dưỡng động lực học tập từ bên trong thay vì chỉ dựa vào sự kiểm soát từ bên ngoài?

Những câu hỏi ấy sẽ là nội dung của buổi trò chuyện “Giáo dục thay thế: Tự do để học, tự do để trưởng thành”, nơi người tham dự có cơ hội tiếp cận những tư tưởng nền tảng của giáo dục tự do, nhìn lại những xu hướng đang diễn ra trên thế giới, đồng thời cùng thảo luận về khả năng thực hành giáo dục thay thế trong bối cảnh Việt Nam hôm nay.

• Thời gian: 9h00 sáng Thứ Bảy, ngày 25/7/2026
• Địa điểm: 28–30 Giáng Hương 8, Euro Village 2, Hòa Xuân, Đà Nẵng.
• Đơn vị tổ chức: Book Hunter & 4Life Education
• Diễn giả:
  • Nguyễn Linh Nga – Dịch giả cuốn Tự do và hơn thế nữa của John Holt.
    Là Founder & CEO Consen.ai, giảng viên Khoa Quản trị Kinh doanh – Đại học Đà Nẵng, từng nghiên cứu tại VEPR và AAIC, đồng thời có hơn 15 năm kinh nghiệm biên phiên dịch trong các lĩnh vực giáo dục, kinh tế, khoa học xã hội cho các tổ chức như World Bank và Đại học Waseda. Chị hiện theo học Thạc sĩ Khoa học Dữ liệu tại Georgia Institute of Technology (Hoa Kỳ), đồng thời sở hữu bằng Thạc sĩ và Cử nhân Kinh tế của Đại học Waseda (Nhật Bản).
  • Lê Ngọc Thanh – Nhà sáng lập 4Life Education.
    Với niềm tin rằng mỗi đứa trẻ là một cá thể độc đáo, anh cùng 4Life Education xây dựng môi trường học tập nơi trẻ được phát triển thông qua trải nghiệm, tình yêu thương, sự đồng cảm và lòng trắc ẩn; giúp các em cân bằng giữa thế giới nội tâm và thế giới xung quanh, nuôi dưỡng năng lực tự học và thái độ sống hài hòa.
• Điều phối:
  • Hà Thủy Nguyên – Nhà văn tự do, Nhà sáng lập Book Hunter
    Là tác giả được đưa vào sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 7, thuộc bộ sách Tri thức kết nối cuộc sống, với trích đoạn trong tiểu thuyết “Thiên mã” của chị. Chị cũng là người sáng lập và định hướng nội dung Book Hunter. Chị đã viết nhiều bài phê bình phân tích sự khác biệt giữa mô hình trường học và các mô hình giáo dục khác trước khi trường học ra đời và giáo dục thay thế.